Stiva on topic

Nederlandse jongeren drinken minder, daarom vechten ze ook minder

De titel van het artikel in NRC d.d. 11 augustus jl. ‘Nederlandse jongeren drinken meer, maar vechten minder’ zet de lezer op het verkeerde been. Nederlandse jongeren drinken niet veel en zeker niet meer dan vroeger. Sterker nog, Nederlandse jongeren drinken met mate en dat is nu juist de reden waarom ze niet vechten.

Het artikel gaat in op een vrij recent verschenen onderzoek van Richard B. Felson e.a. over de relatie van drinkgewoonten en gewelddadig gedrag met de titel: ‘The cultural context of adolescent drinking and violence in 30 European countries’, verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift Criminology.

Nederlandse jongeren drinken vaak, maar niet met het doel om dronken te worden. Dat is in veel landen wel anders. In Denemarken is ruim 60% van de jongeren minimaal eens per maand dronken of aangeschoten. In Nederland iets meer dan 25%. In de ranglijst van de 30 Europese landen neemt Denemarken de 1e plaats in, Nederland staat op een bescheiden 21e positie.

Het onderzoek heeft ook gekeken of jongeren met mate drinken als zij drinken. Op de lijst van landen die matig drinken scoort Nederland heel goed. Alleen Maltese jongeren drinken nog iets gematigder.

Deze feiten brengen ons ook gelijk terug naar de essentie van het onderzoek: niet het feit dat jongeren geregeld drinken leidt tot negatieve effecten, maar juist de mate van dronkenschap en excessief drinken is een goede indicator van gewelddadig gedrag bij jongeren. Dat wordt versterkt wanneer er in verhouding veel jongeren bij elkaar zijn waarvan een relatief groot deel dronken of aangeschoten is. Zeker wanneer dat in een setting gebeurt waar weinig toezicht door ouders of anderen is. Het is dus heel logisch dat in een land als Nederland waar jongeren zeer gematigd drinken en niet vaak excessief drinken het probleem van gewelddadig gedrag veel minder vaak voorkomt dan in bijvoorbeeld landen als Finland, Zweden en Noorwegen waar jongeren vaak drinken met als doel om dronken te worden.

Het Nederlandse alcoholbeleid is sowieso effectief; Nederlandse jongeren drinken minder veel, minder vaak en minder vroeg dan tien jaar geleden. Zo is het aantal jongeren van 12 t/m 16 jaar dat ooit alcohol heeft gedronken gedaald van 83,5% in 2003 tot 65,7% in 2009. Het aantal zware drinkers in de leeftijd van 12 t/m 24 jaar is gedaald van 18,5% in 2001 tot 13,2% in 2009.

Nederlandse jongeren drinken dus niet meer, maar drinken minder. Daarom vechten ze ook minder.

Niet de zuipschuit van Europa; Nederland staat 13e

De nog steeds veelgebruikte quote dat Nederlandse jongeren de 'zuipschuit' van Europa zouden zijn, is niet correct. Nederland staat op een 13e plaats.

 

Dat is een gemiddelde score. Dit blijkt bij een nadere analyse van de cijfers uit het zgn. ESPAD onderzoek. Letterlijk schrijven die: “The overall impression of the Dutch results is that they are well in line with the ESPAD average (...)”. Om te vervolgen dat dit niet geldt voor cannabis: hier scoort Nederland slechter dan het Europese gemiddelde. In het volledige rapport is te zien dat Nederlandse jongeren slecht scoren als het gaat om hoe vaak ze drinken. Qua hoeveelheid scoren we ongeveer gemiddeld. En als het gaat om dronkenschap scoren Nederlandse jongeren duidelijk onder het gemiddelde.

 

De 13e plaats is gebaseerd op een nadere analyse door STIVA op basis van de cijfers van ESPAD. In dit onderzoek worden de Nederlandse uitkomsten vergeleken met die van andere Europese landen en de VS, in totaal 36 landen. Daarbij maakt ESPAD ook nog een slag om de arm ten aanzien van de betrouwbaarheid van sommige gegevens van een aantal landen.

 

Een overzicht van de positie van Nederland:

2e   - laatste 30 dagen 10x of vaker alcohol gedronken

6e   - ooit 40x of vaker alcohol gedronken

10e - laatste 30 dagen alcohol gedronken

11e - gemiddelde hoeveelheid gedronken tijdens laatste keer

18e - heeft laatste 12 maanden alcohol gedronken

24e - is laatste maand dronken/aangeschoten geweest

25e - is laatste 12 maanden dronken/aangeschoten geweest

 

Gemiddeld genomen scoren we dus een 13e plaats. Waarbij de 1e plaats betekent dat de alcoholconsumptie/alcoholmisbruik daar het grootst is.

 

Wat betekent dit? In ieder geval dat het beeld dat Nederlandse jongeren het dramatisch slecht doen qua alcoholconsumptie niet klopt. Er is geen reden voor gillende paniek, zeker niet als we bedenken dat Nederlandse jongeren ook minder drinken dan 5 jaar geleden. Er blijft wel alle reden voor vasthoudend beleid. Daarbij is het verstandig om te kijken naar de dingen die nu goed gaan. Dat betekent dat er:

• voldoende gecontroleerd moet blijven worden op naleving van de leeftijdsgrenzen;
• moet worden doorgegaan - en waar mogelijk intensiever -met het aanspreken van ouders, onder meer door de gezamenlijke boodschap: 'Geen 16? Geen druppel';
• moet worden doorgegaan met intensieve samenwerking op landelijk en lokaal niveau tussen overheid en bedrijfsleven.

Nederlanders zijn matige drinkers, hoe zit dat met overige Europeanen?

Uit een recente overzichtsstudie van de Europese Commissie in samenwerking met de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) bleek dat Nederlanders minder drinken dan 30 jaar geleden. Geldt dit ook voor alle Europeanen? En wat betekent dit voor het Nederlandse alcoholbeleid?

Nederlanders drinken gemiddeld 9,6 liter pure alcohol per hoofd van de bevolking. Hiermee staat Nederland op de 9e plaats als je begint te tellen bij die landen waar het minst gedronken wordt. We zijn dus zeer matige drinkers. Turkije staat op plaats 1, Luxemburg staat op plaats 31. Het EU gemiddelde is 10,8. Nederlanders drinken minder dan bijvoorbeeld Duitsers, Belgen, Finnen, Polen, Portugezen en Tsjechen.

Verder is te zien dat in Nederland 17% minder veel wordt gedronken dan in 1980. Ter vergelijking: in Noorwegen is juist een toename te zien van 28% en in Finland drinken ze zelfs 30% meer dan in 1980. Dit is merkwaardig, omdat in deze landen juist een steeds restrictiever alcoholbeleid wordt gevoerd dat wordt gekenmerkt door reclameverboden, torenhoge accijnzen en beperkte beschikbaarheid.

 

Klik hier voor het overzicht van de alcoholconsumptie in Europa

In Nederland doen we veel meer een beroep op de eigen verantwoordelijkheid van mensen. Door middel van voorlichting over alcohol, maar ook gewoon voorlichting over een gezonde leefstijl in het algemeen. De ontwikkelingen in Nederland zijn trouwens niet alleen op dit punt positief; ook jongeren drinken steeds minder.

Het Nederlands alcoholbeleid waarbij we de normale, verantwoorde consument, maar ook ouders en jongeren informeren via voorlichting, blijkt dus prima te werken. Veel Scandinavische landen dringen – o.a. in EU en WHO verband – aan op een alcoholbeleid met allerlei verboden en beperkingen, gestoeld op Scandinavisch model. Dat is op zijn zachtst gezegd merkwaardig, omdat dit beleid in eigen land niet effectief blijkt te zijn. Het is daarom verstandig dat we in Nederland wat positiever zijn over ons eigen alcoholbeleid en dat de Scandinavische landen eerst het misbruik in eigen land op orde krijgen voordat ze ons de wet gaan voorschrijven.

 

 

 

Van goed naar nog beter

Hoe komt het toch dat in de media het beeld naar voren komt dat jongeren in Nederland steeds meer drinken, terwijl de feiten duidelijk een daling laten zien? Is het de schuld van de media? Of komt het door onze Calvinistische inslag en onze neiging om te kritisch naar onszelf te kijken?

Wat zijn de feiten over alcohol en jongeren?

Jongeren drinken minder dan 5 jaar geleden. Dat blijkt niet uit één rapportje, maar uit tal van onafhankelijke onderzoeken: CBS, Trimbos Instituut, Intraval/VWA, NIGZ/IVO en diverse regionale onderzoeken uit Noord-Brabant, Twente en Noord-Holland.

12 t/m 18j	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009
Ooit alcohol gedronken			85%				79%
Alcohol in de laatste maand			53%				40%
Ooit dronken/aangeschoten			47%				43%
Zwaar drinken (12-24jr)	18,5%							14,3%
Leeftijd 1e volledige glas				12,4		12,7

Waarom staat dan zo vaak in de krant dat jongeren steeds meer drinken?

Dat is een lastige vraag. Voor een deel omdat we elkaar napraten. Voor een deel ook omdat iedereen natuurlijk voorbeelden ziet van alcoholmisbruik door jongeren. Want laten we wel zijn; er is nog steeds een groep die veel te veel drinkt en allerlei problemen veroorzaakt. Problemen voor hun omgeving, maar natuurlijk vooral voor zichzelf.

Maar we zijn toch de zuipschuit van Europa?

Niet waar! We scoren gemiddeld. Dat blijkt uit het enige vergelijkende Europese onderzoek dat bestaat het zgn. ESPAD onderzoek. Letterlijk schrijven die: “The overall impression of the Dutch results is that they are well in line with the ESPAD average (...)”. In het volledige rapport is te zien dat Nederlandse jongeren slecht scoren als het gaat om hoe vaak ze drinken. Qua hoeveelheid scoren we ongeveer gemiddeld. En als het gaat om dronkenschap scoren Nederlandse jongeren duidelijk onder het gemiddelde. De cynicus die meldt dat dit juist komt omdat ze zoveel drinken en dus getrainde innemers zijn, heeft het niet bij het rechte eind. In landen als bijvoorbeeld Ierland, Engeland, Denemarken, Duitsland en Oostenrijk wordt gemiddeld aanzienlijk meer gedronken, terwijl jongeren daar evengoed veel vaker dronken/aangeschoten zijn dan in Nederland. We zijn dus niet de zuipschuit van Europa; we zijn gewoon een Europese middenmoter.

Betekent dit dat het probleem is opgelost?

Nee, zeker niet en het betekent al helemaal niet dat we niets meer hoeven te doen. Het is wel belangrijk om goed na te denken over de toon die je kiest bij voorlichting. Door steeds maar te herhalen dat jongeren het slecht doen, terwijl de feiten klip en klaar aantonen dat er verbetering te zien is en bij de jeugd van 12 t/m 14 jaar een stevige verbetering, is niet correct. Het is ook niet verstandig. Als we alleen maar zeggen hoe slecht het gaat en als dat ook nog eens onjuiste informatie is, motiveert dat jongeren en hun ouders niet om verantwoorder met alcoholconsumptie om te gaan.

Wat helpt dan wel?

Help ouders bij het aangeven van grenzen als het gaat om alcoholconsumptie door hun kinderen. Onder de 16 mag je niet drinken. Jongeren weten het en ouders meestal ook. Toch vinden die het moeilijk om die grens goed na te leven. Ouders moeten weten dat de norm helder is: Geen 16? Geen druppel. Niet voor niets hebben overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties ervoor gekozen om die boodschap gezamenlijk uit te dragen. Wanneer ouders gesteund door die boodschap nog consequenter op die leeftijdsgrens letten, kunnen we in de loop van bijvoorbeeld vijf jaar zeggen dat het van goed naar beter is gegaan.